Radicaal-rechts laat een spoor van vernieling achter

https://www.trouw.nl/columnisten/radicaal-rechts-laat-een-spoor-van-vernieling-achter~b639c026/

Rob de Wijk

Hoe schadelijk radicaal-rechts populisme is, blijkt tien jaar na de brexit. Keir Starmer stapt op en maakt mogelijk plaats voor de progressievere Andy Burnham, de succesvolle burgemeester van Manchester die een zetel in het parlement heeft veroverd. Daarmee wordt Burnham de zevende premier in tien jaar tijd. Het dieptepunt was Liz Truss die het zeven weken volhield.

Mis nooit meer het laatste nieuws

Krijg een melding bij belangrijk nieuws over Religie & Filosofie.

Door de brexit is het Verenigd Koninkrijk goeddeels onbestuurbaar geworden. Politici kunnen de economische problemen nauwelijks oplossen en het electoraat zoekt een nieuwe verlosser die het vermoedelijk ook niet kan. Tien jaar na de brexit wordt duidelijk hoe onverantwoordelijk de toenmalige premier Cameron met de toekomst van zijn land heeft gegokt en ook hoe dom de Britten hebben gestemd.

Minder export, lager inkomen Talloze rapporten concluderen dat de Britse export naar de EU, de belangrijkste handelspartner, met ongeveer 16 procent is gekrompen. Eind vorig jaar lag het inkomen per hoofd van de bevolking naar schatting 6 tot 8 procent lager dan zonder de brexit.

Twee derde van de Britten verlangt naar het verleden, toen hun land nog EU-lid was

Speelden populisten als Nigel Farage en Boris Johnson niet in op een nostalgisch gevoel dat vroeger alles beter was? Zonder de EU zouden de Britten hun eigen baas zijn, economisch gouden tijden gaan beleven en verlost worden van illegale immigratie. Het is uitgelopen op een voorspelde ramp. En nu verlangt twee derde van de Britten wederom terug naar het verleden, namelijk toen hun land nog lid van de EU was.

De overige een derde steunt in meerderheid Farage. Hij mobiliseerde de bevolking voor de brexit en leidt nu de grootste partij van het land met volgens de peilingen bijna 28 procent van de stemmen. Ik blijf mij verbazen over het radicaal-rechtse electoraat. Eerst stemmen ze voor de economische afbraak van hun land; vervolgens zien ze de veroorzaker ervan als hun verlosser. De argumentatie is hetzelfde als van de PVV-stemmers: ze zijn tegengewerkt en kregen de kans niet van de politieke elite.

Toch zie ik dat radicaal-rechts zichzelf in de hoek drijft. In Nederland bleek de PVV niet tot regeren in staat. In Hongarije ging Viktor Orbán roemloos ten onder. Nog betekenisvoller is dat radicaal-rechts zich afkeert van Trump, die ruim een jaar geleden tijdens een populistisch congres in Madrid door Wilders nog werd gezien als een ‘brother in arms’ die ‘hoop brengt na jaren van ellende en corruptie’. Maar nu zien ze hem als een bedreiging voor hun eigen positie.

Quote van . Tien jaar na de brexit wordt duidelijk hoe onverantwoordelijk de toenmalige premier Cameron met de toekomst van zijn land heeft gegokt en ook hoe dom de Britten hebben gestemd Bondgenoten Trump rennen weg Zijn importheffingen, zijn aanspraken op Groenland en de totale incompetentie waarmee hij zich na zijn verloren oorlog aan Iran heeft overgeleverd zorgen ervoor dat zijn ideologische bondgenoten wegrennen. Inmiddels is hij ook premier Meloni van Italië, zijn laatste bondgenoot in Europa, kwijtgeraakt. Die zou hebben gesmeekt om met Trump op de foto te mogen. Daarop reageerde Meloni dat zij noch Italië smeekt.

Volgens recente peilingen van YouGov heeft hooguit 10 tot 15 procent van de Europeanen nog vertrouwen in de Amerikaanse president. In Amerika zelf zien we nu dat zijn Iranoorlog boze burgers aan de pomp oplevert en zijn populariteit daalt. De brexit, Trump, maar ook de PVV in Nederland laten zien dat radicaal-rechtse populisten een spoor van vernieling achterlaten. Mij valt op dat de gematigde partijen daar niet op kapitaliseren.

Rob de Wijk is hoogleraar internationale relaties en veiligheid aan de Universiteit Leiden en oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Hij schrijft wekelijks over internationale verhoudingen. Lees zijn columns hier terug.